Lichaamslengte is iets waar bijna iedereen wel eens over nadenkt. Waarom is de één lang en de ander klein? Hoe groot word je uiteindelijk? En klopt het dat je stopt met groeien als je 18 bent? Er zijn veel vragen rondom hoe groot mensen worden, en de antwoorden zijn interessanter dan je misschien denkt. Je lengte is namelijk het resultaat van een samenspel tussen erfelijkheid, voeding en gezondheid.
Genen bepalen voor het grootste deel hoe lang je wordt
Ongeveer 80 procent van je uiteindelijke lengte wordt bepaald door je genen. Dat betekent dat je aanleg voor groei grotendeels van je ouders komt. Als beide ouders lang zijn, is de kans groot dat jij dat ook wordt. Wetenschappers schatten de gemiddelde lengte van een kind door de lengtes van beide ouders bij elkaar op te tellen, 13 centimeter op te tellen bij zonen of af te trekken bij dochters, en dat getal door twee te delen. Dit geeft een globale voorspelling, maar het blijft een schatting. Genen zijn complex en er spelen honderden verschillende genvarianten een rol bij de uiteindelijke grootte van een persoon.
Voeding en gezondheid beïnvloeden je groei
De overige 20 procent van je lengte wordt bepaald door omgevingsfactoren. Voeding speelt daarin de grootste rol. Kinderen die genoeg eiwitten, calcium, vitamine D en andere voedingsstoffen binnenkrijgen, groeien beter dan kinderen die dit missen. Dat is ook de reden waarom mensen in rijkere landen over het algemeen langer zijn dan mensen in armere landen, ook al zijn de genetische verschillen klein. Ziekte, stress en slaaptekort kunnen de groei tijdelijk remmen. Groeihormoon wordt namelijk vooral aangemaakt tijdens de diepe slaap. Wie structureel te weinig slaapt in de groeijaren, kan daardoor net wat minder lang worden dan genetisch mogelijk was geweest.
De gemiddelde lengte verschilt per land en per tijd
In Nederland zijn mannen gemiddeld ongeveer 182 centimeter lang en vrouwen gemiddeld ongeveer 170 centimeter. Daarmee behoren Nederlanders tot de langste mensen ter wereld. Dat was niet altijd zo. In de 19e eeuw waren Nederlanders juist een van de kortste volkeren van Europa. De sterke groei in gemiddelde lichaamsgrootte in de afgelopen 150 jaar heeft alles te maken met verbeterde voeding, betere gezondheidszorg en hogere levensstandaard. In andere delen van de wereld, zoals in grote delen van Azië en Afrika, liggen de gemiddelden een stuk lager. De gemiddelde man in Guatemala meet bijvoorbeeld rond de 163 centimeter. Deze verschillen laten zien hoe sterk leefomstandigheden de groei van een bevolking over generaties heen beïnvloeden.
Na je twintigste stop je met groeien, maar je lengte verandert toch
De meeste mensen stoppen met groeien ergens tussen hun 16e en 21e jaar. Bij meisjes begint de groeispurt eerder, vaak al rond het 10e jaar, en stopt de groei meestal rond het 15e of 16e jaar. Bij jongens begint de groeispurt later, maar duurt die langer. Na het stoppen van de groei blijft de lengte van een volwassene jarenlang stabiel. Toch veranderen mensen na hun 40e langzaam in lengte. Door het inklinken van de tussenwervelschijven en door een lichte afname van de botdichtheid worden mensen geleidelijk iets kleiner. Gemiddeld verliest iemand tussen zijn 40e en 80e levensjaar zo’n twee tot drie centimeter. Dit proces gaat langzamer als je actief blijft, genoeg beweegt en voldoende calcium en vitamine D binnenkrijgt.
Veelgestelde vragen
Kun je je lengte nog beïnvloeden als je volwassen bent?
Als je eenmaal uitgegroeid bent, kun je je lengte niet meer vergroten op een natuurlijke manier. Wel kun je voorkomen dat je te snel krimpt door actief te blijven en goed te eten. Goede houding zorgt er ook voor dat je visueel zo groot mogelijk overkomt.
Hoe weet je of een kind normaal groeit?
Of een kind normaal groeit, kun je aflezen aan een groeicurve. Artsen en verpleegkundigen bij het consultatiebureau houden de groei bij op een grafiek. Zolang een kind zijn eigen lijn volgt en niet plotseling afwijkt, is er in de meeste gevallen niets aan de hand. Bij twijfel is het altijd verstandig een arts te raadplegen.
Wat is de rol van groeihormoon bij de lengte van een persoon?
Groeihormoon wordt aangemaakt door de hypofyse, een kleine klier in de hersenen. Dit hormoon stuurt de groei van botten en spieren aan. Bij kinderen die te weinig groeihormoon aanmaken, kan een arts in sommige gevallen groeihormoonbehandeling voorschrijven. Dit gebeurt alleen onder strikte medische begeleiding.
Op welke leeftijd ben je volledig uitgegroeid?
De meeste mensen zijn volledig uitgegroeid tussen hun 18e en 21e jaar. Meisjes stoppen gemiddeld eerder met groeien dan jongens, vaak al rond het 16e jaar. Jongens kunnen soms tot hun 21e nog een kleine centimeter bijgroeien.
